Ngày 21.6.2025, báo chí cách mạng Việt Nam tròn 100 năm tuổi. Một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, báo chí Việt Nam đã chứng kiến và góp phần vào mọi bước ngoặt lịch sử, từ đấu tranh giành độc lập, bảo vệ Tổ quốc đến kiến thiết, đổi mới và hội nhập. Hôm nay, trước làn sóng chuyển đổi số toàn cầu, báo chí Việt Nam lại đứng trước một cuộc cách mạng mới - cuộc cách mạng về tư duy, công nghệ, mô hình vận hành và phục vụ độc giả.
Hai trụ cột song hành: Đổi mới mặt báo và hiện đại hóa quản trị nội bộ
Chuyển đổi số báo chí không thể chỉ dừng lại ở việc làm mới giao diện, tăng tốc xuất bản hay mở thêm kênh mạng xã hội. Đó phải là một cuộc "lột xác" toàn diện, trong đó hai trụ cột phải đi song song, không thể tách rời: đổi mới mặt báo (báo in, báo online, các nền tảng số) và hiện đại hóa quản trị nội bộ, đặc biệt ở khối kinh tế - trị sự.
Tại Báo Thanh Niên, chúng tôi xác định: Đổi mới mặt báo là để phục vụ độc giả tốt hơn, còn hiện đại hóa quản trị nội bộ là để vận hành tòa soạn hiệu quả, minh bạch, bền vững. Nếu chỉ chú trọng đổi mới nội dung mà không số hóa quản trị, tòa soạn sẽ thiếu nền tảng dữ liệu, vận hành kém hiệu quả, khó kiểm soát rủi ro, lãng phí nguồn lực. Ngược lại, nếu chỉ số hóa quản trị mà không đổi mới nội dung, báo chí sẽ tụt hậu, mất độc giả, giảm sức cạnh tranh.
Về mặt báo, Báo Thanh Niên đã đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống quản lý tòa soạn điện tử (CMS), phát triển báo điện tử thanhnien.vn, ứng dụng di động, các kênh mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Zalo… Chúng tôi không ngừng đổi mới hình thức thể hiện: từ tin bài truyền thống đến video, podcast, infographic, livestream, megastory, longform, data journalism. Việc ứng dụng AI, Big Data vào phân tích hành vi độc giả giúp cá nhân hóa nội dung, tối ưu hóa trải nghiệm người dùng, tăng tương tác, xây dựng cộng đồng độc giả trung thành. Độc giả của Thanh Niên hôm nay không chỉ đọc, mà còn xem, nghe, tương tác, phản hồi, cùng tham gia quá trình sáng tạo nội dung.
Song song đó, chuyển đổi số trong quản trị nội bộ, đặc biệt ở khối kinh tế - trị sự, là nền tảng bảo đảm nguồn lực, quản lý tài chính, nhân sự, phát hành, quảng cáo, hợp đồng, đối soát doanh thu, kiểm soát rủi ro. Các quy trình quản lý tài chính - kế toán, hợp đồng quảng cáo, phát hành báo in, quản lý nhân sự, chấm công, tính lương… đã và đang được số hóa mạnh mẽ. Việc ứng dụng phần mềm quản lý tài chính, ERP, quản lý hợp đồng, quản lý phát hành, quản lý nhân sự giúp lưu trữ, tra cứu dữ liệu nhanh chóng, hỗ trợ phân tích, tổng hợp số liệu, phục vụ điều hành, ra quyết định của lãnh đạo. Quy trình duyệt chi, thanh toán, báo cáo tài chính được tự động hóa, minh bạch hóa, tăng cường kiểm soát nội bộ, giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian, chi phí.
Cần thiết lập quỹ hỗ trợ chuyển đổi số báo chí
Báo chí Việt Nam hôm nay không còn đứng trước những khó khăn đơn lẻ, mà là 3 thách thức mang tính hệ thống và xuyên suốt toàn ngành, từ báo in, báo điện tử đến truyền hình.
Thứ nhất, là khủng hoảng nguồn thu. Mô hình tài chính cũ đã sụp đổ. Báo in hầu như không còn bạn đọc, quảng cáo sụt giảm mạnh. Báo điện tử thì giành giật từng đồng quảng cáo với Big Tech. Truyền hình bị chia năm xẻ bảy bởi các nền tảng OTT, cả OTT trong nước và nước ngoài. Cả ngành báo chí đang vật lộn trong một cuộc chơi mà "luật chơi thì đã thay đổi, nhưng nhiều người chơi chưa kịp thay giày".
Thứ hai là sự thống trị ngày càng lớn của mạng xã hội và nền tảng xuyên biên giới. Người đọc không vào báo nữa, mà lên Facebook, TikTok, YouTube để "lướt tin" theo thuật toán. Báo chí mất vị thế dẫn dắt, mất công cụ kiểm chứng và thậm chí, mất luôn quyền kiểm soát thông tin.
Thứ ba là sự tụt hậu về công nghệ. Một vài tòa soạn tiên phong đã dấn thân chuyển đổi số, AI, dữ liệu, nhưng số còn lại, đặc biệt là báo ngành, báo địa phương thì vẫn loay hoay với giao diện website và bộ gõ tiếng Việt. Nói số hóa, nhưng vận hành thì vẫn là kiểu báo in cũ. Nếu báo chí chúng ta không tự viết lại mô hình cho mình, thì những nền tảng khác sẽ viết "cáo phó" cho chúng ta.
Về giải pháp tổng thể, chúng ta cần chính sách phân tầng đầu tư theo năng lực và loại hình, không "bơm" đồng loạt, tránh lãng phí; xây dựng mạng lưới chia sẻ công nghệ và dữ liệu giữa các báo, tránh ai cũng tự mày mò từ đầu. Ngoài ra, cần thiết lập quỹ hỗ trợ chuyển đổi số báo chí, trong đó ưu tiên các đơn vị đi đầu, có mô hình cụ thể.
Dấn thân đổi mới - Phụng sự độc giả - Khát vọng vươn mình
Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà là câu chuyện của con người, của khát vọng đổi mới, dấn thân, sáng tạo không ngừng. Đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, nhân viên kinh tế - trị sự của Báo Thanh Niên đã và đang không ngừng học hỏi, thích nghi, làm chủ công nghệ mới, chủ động đề xuất sáng kiến, giải pháp ứng dụng công nghệ vào thực tiễn công việc. Chúng tôi hiểu rằng mỗi đổi mới, mỗi bước tiến công nghệ đều phải xuất phát từ nhu cầu thực sự của độc giả, từ khát vọng phụng sự xã hội, lan tỏa giá trị tích cực, truyền cảm hứng phát triển.
Báo Thanh Niên cam kết tiếp tục đầu tư mạnh mẽ cho chuyển đổi số, không ngừng đổi mới nội dung, hình thức, nền tảng phục vụ độc giả; đồng thời hiện đại hóa quản trị nội bộ, tối ưu hóa nguồn lực, xây dựng môi trường làm việc hiện đại, minh bạch, hiệu quả. Chúng tôi sẽ tăng cường hợp tác với các đối tác công nghệ, doanh nghiệp số, chủ động tham gia các diễn đàn, hội thảo, chương trình hợp tác về chuyển đổi số báo chí; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho toàn bộ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, nhân viên kinh tế - trị sự; xây dựng đội ngũ "nhà báo số toàn diện", sẵn sàng thích ứng với mọi thay đổi của thời đại.
Một trăm năm trước, báo chí cách mạng Việt Nam ra đời từ khát vọng độc lập, tự do, hạnh phúc của dân tộc. Hôm nay, trong kỷ nguyên số, khát vọng ấy tiếp tục được thắp sáng bằng tinh thần đổi mới, sáng tạo, dấn thân, phụng sự. Báo Thanh Niên sẽ không ngừng chuyển mình, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước, đáp ứng tốt nhất nhu cầu của độc giả trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Mong muốn báo chí lan tỏa nhiều hơn những điều tốt đẹp
Tôi giữ thói quen đọc báo, xem tin tức hằng ngày từ khi là sinh viên đại học cho đến nay cũng gần 30 năm. Tôi thường chọn Báo Thanh Niên, Tuổi Trẻ, VnExpress làm kênh thông tin tham khảo thường xuyên để biết những gì đang diễn ra một cách kịp thời, chính thống. Với vấn đề mình quan tâm, nhờ những bài viết có đánh giá, phân tích đáng tin cậy từ tác giả hoặc chuyên gia và bình luận đa chiều của nhiều độc giả khác, giúp tôi nhìn nhận khách quan hơn, đồng thời không bị ảnh hưởng bởi tin giả hoặc thông tin chưa được kiểm chứng khi lướt mạng xã hội.
Bên cạnh việc chuyển tải kịp thời tin tức thời sự, tôi mong muốn các báo chia sẻ, lan tỏa nhiều hơn những câu chuyện về điều tốt đẹp, bình dị, thay vì viết bài "giật tít quá đà" về những vấn đề nổi cộm trong cuộc sống, dễ gây hiểu nhầm cho độc giả.
Tôi rất hào hứng khi một số báo điện tử thường xuyên cải tiến giao diện theo hướng đa dạng thể loại tác phẩm, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm, tiếp nhận, lưu trữ thông tin của độc giả. Cá nhân tôi thích xem tác phẩm dạng Multimedia thể hiện dưới dạng Infographic, giúp tôi dễ nắm bắt thông tin hơn.
Để thu hút thế hệ bạn đọc trẻ - những người có thói quen tiếp cận thông tin chủ yếu qua mạng xã hội, tôi nghĩ các báo cần thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức chuyển tải, "bắt trend" các chủ đề được giới trẻ quan tâm bằng các video đa dạng. Với tờ báo uy tín, lượng độc giả lớn như Báo Thanh Niên, tôi rất mong vào những ngày lễ lớn như kỷ niệm 100 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, 80 năm ngày Quốc khánh…, tòa soạn sẽ phát hành phụ trương đặc biệt tặng miễn phí cho bạn đọc sưu tầm, lưu giữ (có thể kèm theo điều kiện độc giả theo dõi tương tác thường xuyên)…
Nguồn trích dẫn
Bài viết được trích dẫn từ:
- Nguồn: Tổng biên tập Báo Thanh Niên
- Cre: Nguyễn Ngọc Toàn
Xem chi tiết bài viết gốc ở đường link bên dưới...
